Alan adı ne zaman boşa düşer? .com.tr ve .com için silinme takvimi

Süresi dolan bir alan adı ertesi sabah boşa düşmez. Hem sahibine son bir şans tanıyan hem de alan adını kapmak isteyenleri sıraya sokan bir takvim işler ve bu takvim uzantıya göre değişir. Bu yazıda .com.tr için TRABİS'in yayımladığı kuralları, .com gibi genel uzantılar için ICANN'ın tanımladığı yaşam döngüsünü ve iki tarafta da hangi aşamada ne yapılabileceğini anlatıyoruz.

Önce: alan adının bitiş tarihini öğrenin

Her şey bitiş tarihinden başlar. Tarihi alan adının whois ya da RDAP kaydında görebilirsiniz; .com.tr alan adları için TRABİS'in kendi sorgu ekranı, genel uzantılar için kayıt firmalarının whois sorgusu kullanılır. Bitiş tarihini ve buna göre hesaplanan düşme takvimini tek ekranda görmek için domain ne zaman düşer aracını, kayıt bilgilerinin tamamı için whois sorgulama aracını kullanabilirsiniz.

Whois kaydındaki durum kodları da ipucu verir. Genel uzantılarda clientHold ya da serverHold, alan adının DNS'ten çekildiğini; redemptionPeriod geri alma dönemini; pendingDelete ise silinmek üzere olduğunu gösterir.

Genel uzantılarda kayıt bilgisini RDAP üzerinden doğrudan kayıt kütüğünden de okuyabilirsiniz. Örneğin github.com için Verisign'ın RDAP sunucusu, kayıt ve bitiş tarihlerini ve durum kodlarını yapılandırılmış olarak verir:

$ curl -s https://rdap.verisign.com/com/v1/domain/github.com | python3 -c '
import json,sys; d=json.load(sys.stdin); print(d["status"])
for e in d["events"]: print(e["eventAction"], e["eventDate"])'
['client delete prohibited', 'client transfer prohibited', 'client update prohibited']
registration 2007-10-09T18:20:50Z
expiration 2028-10-09T18:20:50Z
last changed 2026-09-07T09:22:52Z

expiration satırı takvimin başlangıç noktasıdır. Durum listesindeki ... prohibited kodları alan adının silinmeye, transfere ve değişikliğe karşı kilitli olduğunu gösterir; sağlıklı ve korunan bir alan adının olağan görüntüsüdür.

.com.tr ve diğer .tr alan adları

.tr uzantılı alan adları 2022'den bu yana TRABİS (".tr" Ağ Bilgi Sistemi) üzerinden, kayıt kuruluşları aracılığıyla tahsis edilir. TRABİS'in yeniden tahsis sayfasında yayımladığı kural şöyledir:

1. Yenileme bildirimi: Kayıt kuruluşu, tahsis süresi bitmeden en az üç ay önce alan adı sahibini en azından e-postayla bilgilendirir.
2. Süre biter, iki ay askı: Tahsis süresinin sonuna kadar yenilenmeyen alan adının kullanımı iki ay süreyle durdurulur. Site ve e-posta çalışmaz; ama sahibi bu sürede yenileme yapabilir.
3. Yeniden tahsise açılır, bir ay başvuru alınmaz: İki ayın sonunda yenileme talebi gelmezse alan adı yeniden tahsise açılır ve TRABİS listesinde yayımlanır; ancak bir ay boyunca başvuru kabul edilmez.
4. Başvuruya açılır: Listede her alan adı için yazan "başvuruya açılacağı tarih"ten itibaren alan adı, yeniden başvuru yapılabilir hale gelir.

Feragat ya da iptal gibi durumlarda takvim farklıdır: TRABİS'e göre bu alan adları için yeniden tahsise açıldıktan sonra iki ay başvuru alınmaz. Yani süresi dolan bir .com.tr alan adı, bitiş tarihinden yaklaşık üç ay sonra başkası tarafından alınabilir hale gelir; kesin günü TRABİS'in listesi gösterir.

.com, .net ve diğer genel uzantılar

ICANN'ın tipik genel uzantı (gTLD) yaşam döngüsü dört aşamalıdır:

Yenileme döneminin süresini kayıt firması belirler; bazıları birkaç gün sonra geri alma aşamasına geçirir, bazıları alan adını açık artırmaya çıkarır. Bu yüzden ".com 75 günde düşer" gibi tek bir sayı ancak kaba bir tahmindir. Whois kaydındaki durum kodunu ve güncellenme tarihini izlemek daha güvenilirdir.

Askı döneminde siteye ve aramadaki yerine ne olur?

Askı (.com.tr) ya da geri alma dönemi (.com) başladığında alan adı DNS'ten çekilir: site açılmaz, alan adındaki e-posta adreslerine gelen iletiler gönderene geri döner. Arama motorları siteye ulaşamadığını birkaç gün içinde fark eder ve sayfaları sonuçlardan düşürmeye başlar. Alan adını askı içinde yenilediğinizde site geri gelir; ama düşen sıralamaların toparlanması, kesintinin süresine göre zaman alabilir.

Alan adını bitiş tarihine çok yakın başka bir firmaya transfer etmeye çalışmak da risklidir: transfer onayları günler sürebilir ve süre bu arada dolabilir. Transferi bitişten en az birkaç hafta önce başlatın; genel uzantılarda transfer, süreye genellikle bir yıl ekler.

Kendi alan adınızı kaybetmemek için

• Otomatik yenilemeyi açın ve kayıtlı ödeme yönteminin geçerlilik tarihini kontrol edin.
• İletişim e-postanızı güncel tutun. Yenileme bildirimleri o adrese gider. Bildirim adresi, süresi dolmak üzere olan alan adının kendisindeyse (ör. [email protected]), askı başladığında bildirimleri de alamazsınız; farklı bir alan adında bir adres kullanın.
• Birden fazla yıl için yenileyin. .tr alan adlarında yenilemeyle tahsis süresi en fazla beş yıla çıkabilir.
• Takvime yazın. Kritik alan adlarının bitiş tarihini ekibin ortak takviminde tutun.

Başkasının alan adını yakalamak istiyorsanız

1. Önce sahibine ulaşmayı deneyin. Alan adı kullanılmıyorsa satın almak, düşmesini beklemekten hızlı olabilir.
2. Takvimi çıkarın. Bitiş tarihini öğrenin, yukarıdaki aşamalara göre olası düşme tarihini hesaplayın. .com.tr için TRABİS listesindeki tarih kesindir.
3. Düşme tarihinde hazır olun. .com.tr'de başvuru, listedeki tarihten itibaren kayıt kuruluşu üzerinden yapılır; o gün hesabınız ve ödeme yönteminiz hazır olsun. Genel uzantılarda whois kaydındaki durum kodunu silinme aşamasına girene kadar düzenli kontrol edin.
4. Gerçekçi olun ve B planı tutun. Değerli ve kısa alan adları düştükleri saniye otomatik sistemlerce kaydedilebilir. Beklediğiniz isim kaçarsa aynı kelimeyle kurulabilecek boş alternatifleri önceden listeleyin.

Düşen alan adını almadan önce geçmişine bakın

Boşa düşen bir alan adı temiz bir sayfa değildir; önceki sahibinin bıraktığı izleri taşır. Kaydetmeden önce birkaç kontrol yapın:

• Arşivdeki geçmişi: Internet Archive'ın Wayback Machine kayıtları, alan adının yıllar içinde ne için kullanıldığını gösterir. Kumar, kopya içerik ya da kimlik avı geçmişi olan bir alan adı arama motorlarında ve e-posta filtrelerinde bir süre şüpheyle karşılanabilir.
• Kara listeler: Alan adı tabanlı listelerde (ör. Spamhaus DBL) kaydı olup olmadığına bakın; varsa bu alan adından gönderilen e-postalar ve alan adına verilen bağlantılar bir süre sorun yaşar.
• Gelen bağlantılar: Eski sitenin aldığı bağlantılar değerli olabilir; ama bağlantıların konusu sizin işinizle ilgisizse bu değer sizin sitenize pek aktarılmaz.
• Marka: Alan adında bir başkasının tescilli markası geçiyorsa, kaydetmeniz uyuşmazlık sürecinin önünü açar (yukarıdaki uyarı).

Alan adını aldıktan sonra

Alan adı nihayet sizin olduğunda DNS kayıtlarını oluşturmanız gerekir. Yeni kayıtların ne kadar sürede görüneceğini DNS yayılımı yazımızda, hangi kaydın ne işe yaradığını DNS kayıtları rehberimizde anlattık.

Sık sorulan sorular