Sağlayıcı değiştiren herkes aynı şeyi yaşar: yeni sunucu ayağa kalkar, DNS döner, bir hafta "her şey yolunda mı" diye izlenir ve eski sunucu bir süre daha açık bırakılır. O süre uzar. Eski sunucuda müşteri veritabanı, erişim günlükleri, e-posta kutuları ve yedekler durmaya devam eder. KVKK açısından bu veri hâlâ sizin işlediğiniz kişisel veridir; işleme sebebi (o sunucuda barındırma) ortadan kalktığı için imha edilmesi gerekir ve bu imha, Yönetmelik'in en az üç yıl saklanmasını istediği imha kaydı ile belgelenir. Eski sağlayıcı bu kaydı sizin yerinize tutmaz.
Bu yazı taşınma sonrasının sırasını verir; kesintisiz site taşıma yazımız taşınmanın kendisini, imha rehberimiz ise yok etme yöntemlerini anlatır.
Önce doğru sırayı kurun
- Yeni sunucuyu doğrulayın: uygulama, veritabanı, e-posta ve zamanlanmış görevler yeni tarafta çalışıyor; eski sunucuya giden trafik günlükte sıfıra yakın.
- Bekleme süresi belirleyin ve yazın: DNS önbellekleri ve geç gelen e-postalar için makul bir süre (çoğu projede bir ila iki hafta). Bu süre imha kaydına da girer; "eski sunucu neden hâlâ açıktı" sorusunun cevabıdır.
- Eski sunucudan son yedeği alın ve şifreleyin: geri dönüş ihtimali için; ama bu yedek de saklama süresi olan bir kişisel veri kopyasıdır.
- Eski sunucuyu kapatmadan imha edin: imha, hizmet iptalinden önce ve siz sunucuya hâlâ erişebiliyorken yapılır. İptal ettikten sonra diske erişiminiz biter; imhayı sağlayıcının insafına bırakmış olursunuz.
- Hizmeti iptal edin, kaydı tamamlayın.
En sık yapılan hata dördüncü ve beşinci adımın yerini değiştirmektir. İkinci sık hata, bekleme süresini yazmadan "bir ara kapatırız" demektir; o süre aylara uzadığında eski sağlayıcı sizin adınıza kişisel veri tutmaya devam eder ve envanterinizde görünmez.
| Gün | İş |
|---|---|
| 0 | DNS yeni sunucuya döndü, eski sunucu salt izlemede |
| 1–3 | Eski sunucuya düşen trafik ve e-posta günlükten izlenir |
| 7 | Son yedek alınır, şifrelenir, saklama tarihi yazılır |
| 14 | Günlükler, kutular, yedekler, anlık görüntüler temizlenir; disk yok edilir |
| 14 | Hizmet iptal edilir; imha kaydı tamamlanır |
Eski sağlayıcıya sorulacak üç soru
Taşınmadan önce, yazılı olarak:
- Hizmet iptalinden sonra verim ne kadar süre saklanıyor? Sağlayıcıların çoğu iptal sonrası bir süre veriyi tutar (yanlışlıkla iptal için). Bu süre sizin imha planınızın parçasıdır.
- Disk ya da sanal disk yeniden tahsis edilmeden önce nasıl temizleniyor? "Formatlanıyor" cevabı yok etme değildir; imha rehberinde anlattığımız düzeylerden hangisi uygulandığını sorun.
- Bunu bana belgeliyor musunuz? Yazılı bir teyit ya da belge veriyorlarsa dosyanıza girer; vermiyorlarsa kaydı kendi imhanıza dayandırırsınız.
Cevapları hizmet sözleşmesinde arayın; sözleşmede yoksa destek kaydından alın ve kaydı saklayın.
Nerede ne kalır: kalıntı listesi
Taşınma sırasında taşınan şey uygulamadır; aşağıdakiler eski sunucuda kalmaya eğilimlidir:
- Erişim ve hata günlükleri: IP adresi içerir, kişisel veridir. Döndürülmüş eski günlük dosyalarını da sayın.
- E-posta kutuları ve kuyruklar: DNS dönse de eski sunucuya birkaç gün posta düşmeye devam eder.
- Panel ve sunucu yedekleri: otomatik yedek görevi taşınmadan sonra da çalışır ve yeni kopyalar üretir; her yedek ayrı bir kişisel veri kopyasıdır.
- Anlık görüntüler (snapshot): VDS panelinden alınmış görüntüler sanal diskten ayrı durur ve ayrı silinir.
- Geçici dosyalar, oturum verileri, önbellek: uygulama kullanıcı verisini buralara da yazar.
- Alan adı ve DNS kayıtları: veri değil ama eski sunucuya işaret eden bir kayıt kalırsa trafik ve veri oraya akmaya devam eder; DNS kayıtlarını gözden geçirin.
VDS ve fiziksel sunucuda fark
VDS'te sanal diski kendiniz temizlersiniz, altındaki fiziksel diske sağlayıcı bakar; en temiz çözüm diski baştan şifreli kurmuş olmak ve çıkarken anahtarı yok etmektir. Fiziksel sunucuda disk sağlayıcıya geri döner; denetleyici düzeyinde temizleme (Purge) bu sunucuda mümkündür ve iade öncesi yapılmalıdır. Hangi yöntemin hangi diskte işe yaradığını imha rehberinde anlattık; burada önemli olan zamanlamadır: fiziksel sunucuda iade sonrası diske bir daha dokunamazsınız.
Yeni sağlayıcınıza da aynı üç soruyu sorun. Hizmet sonu süreci baştan netse, bir sonraki taşınmada bu yazıya ihtiyacınız kalmaz.
Yeni sağlayıcıyla baştan netleştirin
Taşınmanın en ucuz anı, sözleşme imzalanmadan önceki andır. Yeni sağlayıcı seçerken şu dört maddeyi yazılı isteyin: veri merkezinin konumu ve yurt dışına aktarım olup olmadığı; sağlayıcının veri işleyen sıfatıyla hangi tedbirleri üstlendiği; yedek alınıyorsa nerede ve ne kadar süreyle tutulduğu; hizmet sonunda diskin nasıl temizlendiği ve bunun nasıl belgelendiği. Bu dört cevap uyum dosyanızın altyapı bölümünü oluşturur ve bir sonraki sağlayıcı değişikliğinde kontrol listeniz hazır olur.
Sağlayıcı bu soruları "KVKK uyumluyuz" diye tek cümleyle geçiştiriyorsa cevabı almış sayılmazsınız; dört maddenin her biri ayrı ayrı yazılmalıdır.
İmha kaydı ne içermeli
Taşınma kaynaklı imhada kayda, standart alanlara ek olarak şunlar girer: eski sağlayıcı ve hizmet adı, iptal tarihi, bekleme süresi ve gerekçesi, sağlayıcıdan alınan yazılı cevaplar, son yedeğin nerede ve ne zamana kadar saklanacağı. Kayıt en az üç yıl saklanır; şablonu bir kez kurun, her taşınmada aynısını doldurun.
Kontrol listesi
- Yeni sunucu doğrulandı, eski sunucuya trafik düştü.
- Bekleme süresi yazıldı ve doldu.
- Günlükler, posta kutuları, yedekler, anlık görüntüler, önbellek temizlendi.
- Disk ya da sanal disk uygun düzeyde yok edildi; iade öncesi tamamlandı.
- Eski sağlayıcının saklama süresi ve temizleme yöntemi yazılı alındı.
- DNS'te eski sunucuya işaret eden kayıt kalmadı.
- İmha kaydı dolduruldu.
KVKK açısından taşınma, yeni sunucu açıldığında değil, eski sunucudaki son kişisel veri kopyası yok edilip kaydı yazıldığında biter. Bu cümleyi taşınma planının son satırı yapın; geri kalan her şey onun hazırlığıdır.
Sağlayıcı seçerken bu soruların cevabını baştan görmek isterseniz altyapımızın her sorudaki yerini KVKK uyumu için sunucu altyapısı sayfasında yazdık.
- #kvkk
- #taşıma
- #güvenlik
