Reseller hosting ile hosting işine başlamak

Web tasarımı yapan, ajans işleten ya da düzenli müşteri portföyü olan herkes için doğal bir gelir kalemi var: barındırmayı da siz satın. Bayi hosting bunu, sunucu yönetimini üstlenmeden yapmanızı sağlar. Ama iş modelinin gerçek maliyeti sunucuda değil, destekte.

Bayi hosting nedir, ne değildir?

Bayi paketi, WHM erişimi olan bir hesaptır. Kendi kotanız içinde istediğiniz kadar cPanel hesabı açar, her müşterinize ayrı panel verir, disk ve trafik kotasını siz belirlersiniz. Sunucunun işletim sistemi bakımı, güvenlik yamaları ve donanım tarafı sağlayıcıdadır.

Değildir: kendi sunucunuz. Çekirdek düzeyi değişiklik yapamaz, sistem geneli yazılım kuramazsınız. Müşterilerinizden biri özel bir PHP eklentisi istiyorsa cevabınız VDS olacaktır.

Bir paket neyden oluşur?

WHM'de Packages → Add a Package ekranında tanımladığınız alanlar, müşteriye sattığınız şeyin tamamıdır. Pratikte şu sekiz alan paketi belirler:

• Disk Quota — hesabın toplam alanı. E-posta kutuları da bu alandan yer.
• Monthly Bandwidth — aylık trafik. Sınır dolduğunda hesap otomatik durur.
• Max Addon Domains — hesaba eklenebilecek ek alan adı sayısı. Ajans müşterilerinde en çok talep edilen alan budur.
• Max Email Accounts ve Max Databases — kötüye kullanımı sınırlar.
• Max Subdomains — test ve sahne ortamları için pay bırakın.
• Shell Access — varsayılan olarak kapalı bırakın; açtığınız her hesap destek yükünü ve risk yüzeyini büyütür.
• Feature List — müşterinin cPanel'de hangi simgeleri göreceği. Ucuz pakette yedekleme ve cron gibi kalemleri kısarak paketler arasında gerçek bir fark yaratabilirsiniz.
• cPanel Theme ve Locale — Türkçe arayüz için dil buradan seçilir.

Paketleri müşteri almadan önce oluşturun. Her müşteri için elle alan doldurmak, üç ay sonra "kim ne aldı" sorusunun cevapsız kalmasına yol açar.

İlk kararlar

1. Kime satacaksınız? Kendi tasarım müşterilerinize mi, açık pazara mı? İkisi çok farklı iştir. Mevcut müşterilerinize satmak düşük maliyetli ve yüksek dönüşümlüdür; açık pazarda rekabet fiyat üzerinden döner.
2. Kaç paket? Üç paket idealdir: başlangıç, standart, gelişmiş. Yedi paket, müşteriyi karar verememe noktasına götürür.
3. Aşırı satış (overselling) yapacak mısınız? Kotaların toplamı fiziksel kapasiteyi aşacak şekilde satmak sektörde yaygındır ve küçük siteler için sorun çıkarmaz; ama sınırı bilerek belirleyin ve doluluk oranını izleyin.

Aşırı satışta işe yarayan basit bir fren: satılan kotaların toplamı fiziksel alanın üç katını geçmesin ve gerçek kullanım %70'i aştığında yeni satışı durdurup kapasite artırın. WHM'de List Accounts ekranı disk kullanımını hesap hesap gösterir; ayda bir bakmak yeter. Ölçmediğiniz bir aşırı satış, bir gün tüm müşterilerinizi aynı anda durdurur.

Fiyatlamayı maliyetten değil, değerden kurun

Bayi paketinin aylık maliyetini açacağınız hesap sayısına bölmek yanıltıcıdır, çünkü en büyük gider kalemi zamanınızdır. Basit bir kontrol: paket başına aylık kaç dakika destek harcayacağınızı tahmin edin ve kendi saat ücretinizle çarpın. Çoğu bayide gerçek maliyetin yarıdan fazlası buradan gelir.

Yıllık ödemeyi teşvik edin. Nakit akışını düzeltir, aylık tahsilat takibini azaltır ve müşteri kaybını (churn) belirgin biçimde düşürür.

Gider kalemlerini birlikte görmek, fiyatın nereden çıktığını anlaşılır kılar:

Dördüncü satır, yeni başlayanların hesaba katmadığı kalemdir ve ölçek büyüdükçe diğer dördünün toplamını geçer. Fiyatı belirlerken sabit giderleri bölüştürmek yerine şu soruyu sorun: bu paketi satmak bana ayda kaç dakikaya mal olacak?

Otomasyon kurmadan müşteri almayın

Elle hesap açmak ilk beş müşteride sürdürülebilir, yirmide değil. Sipariş, fatura, hatırlatma ve hesap açma zincirini baştan otomatikleştirin. WHMCS gibi bir sistem ödeme alındığında cPanel hesabını kendiliğinden açar, yenileme faturasını zamanında keser ve ödenmeyen hizmeti askıya alır. Bu zincir kurulmadan büyüyen bir bayilik, kısa sürede tahsilat takibiyle geçen bir işe dönüşür.

Destek yükünü baştan sınırlayın

Barındırma satmak, teknik destek işine girmek demektir. Yükü yönetmenin üç yolu:

• Kapsamı yazın. Neyin dahil olduğunu (hesap açma, e-posta kurulumu, DNS ayarı) ve neyin olmadığını (site geliştirme, eklenti hatası, tasarım değişikliği) sözleşmede açıkça belirtin.
• Kendi kendine servis sağlayın. En sık gelen beş sorunun cevabını yazılı hale getirin. E-posta istemcisi kurulumu, parola sıfırlama ve DNS yönlendirme talepleri toplamın büyük bölümünü oluşturur.
• Çalışma saatlerini ilan edin. 7/24 vaadi veremiyorsanız vermeyin; karşılanmayan vaat, hiç verilmemiş vaatten çok daha maliyetlidir.

Marka ve güven

Bayilik pakedinde özel ad sunucuları tanımlayabilirsiniz: ns1.markaniz.com. Müşteriniz DNS ayarlarında sizin markanızı görür. Aynı şekilde cPanel arayüzünde logo ve tema özelleştirmesi yapılabilir. Bunlar küçük ayrıntılar gibi görünür, ama müşteriye "aracı" değil "sağlayıcı" olduğunuzu anlatan sinyallerdir.

Özel ad sunucusu iki adımda kurulur ve sırası önemlidir:

1. Alan adı kayıt kuruluşunun panelinde child nameserver (bazı panellerde "private nameserver" veya "glue record") kaydı oluşturun: ns1.markaniz.com ve ns2.markaniz.com adlarını sunucunuzun IP adresine bağlayın. Bu adım atlanırsa adlar hiçbir yerde çözümlenmez.
2. Bayi panelinde Basic WebHost Manager Setup ekranında bu iki adı varsayılan ad sunucusu olarak tanımlayın. Bundan sonra açtığınız her hesap kendiliğinden sizin adlarınızı kullanır.

Doğrulaması tek komuttur: dig +short ns1.markaniz.com sunucunuzun IP'sini döndürmelidir. Boş dönüyorsa birinci adım eksik kalmıştır.

İlk yılın gerçekçi tablosu

Yirmi müşteriyle başlayan bir bayilik, ayda birkaç saat destek ve düzenli bir yenileme geliri demektir. Elli müşteriden sonra destek düzenli bir işe dönüşür ve yanıt süresi taahhüdü vermeye başlarsınız. Yüz müşteriden sonra kendi sunucunuza geçmek genellikle hem maliyet hem esneklik açısından anlamlı hale gelir.

Büyüme eşiklerini önceden yazmak, kararı duygusal olmaktan çıkarır. Kendinize üç sayı belirleyin: kaç müşteride yanıt süresi taahhüdü vereceksiniz, kaç müşteride ilk destek personelini alacaksınız, hangi doluluk oranında kendi sunucunuza geçeceksiniz.

İlk müşteriyi açmadan önce: beş teknik kontrol

Bayi hesabı teslim edildiği gün müşteri açmak cazip gelir. Ama ilk birkaç müşteride yapılan yapılandırma hataları, sonradan her hesapta tek tek düzeltilmesi gereken işe dönüşür. Aşağıdaki beş kontrolü ilk hesabı açmadan önce bir kez yapın.

1. Paketleri önce tanımlayın, hesabı sonra açın

Her müşteri hesabı bir paketten açılmalıdır: disk, aylık trafik, e-posta hesabı sayısı, veritabanı sayısı ve alan adı sayısı paket düzeyinde belirlenir. "Önce açayım, sonra ayarlarım" diye paketsiz açılan hesaplar sınırsız kaynakla başlar ve sonradan sınır koymak müşteriyle tartışma demektir. İki ya da üç paketle başlayın; paket sayısı arttıkça destek yükü de artar.

2. Ad sunucularınızı kararlaştırın

Müşterilerinize vereceğiniz ad sunucusu adları, ileride sağlayıcı değiştirseniz bile müşterilerin DNS ayarına dokunmadan taşınmanızı belirler. Kendi markanızla ad sunucusu (ns1.markaniz.com gibi) kullanmak istiyorsanız, alan adınızın kayıt firmasında bu adlar için "ad sunucusu kaydı" (glue) tanımlanmalıdır; yalnız DNS bölgesine A kaydı girmek yetmez, çünkü çözümleyici adı bulmak için önce o adın kendisini çözmek zorunda kalır. Tanımladıktan sonra adların doğru IP'yi döndürdüğünü bağımsız bir çözümleyiciden kontrol edin:

dig +short ns1.markaniz.com A @1.1.1.1
dig +short ns2.markaniz.com A @1.1.1.1

Kayıtları kurulum yapmadan sorgulamak için DNS sorgulama aracını da kullanabilirsiniz.

3. SSL kendiliğinden mi geliyor?

Yeni açılan bir hesapta ücretsiz sertifikanın otomatik kurulduğunu bir deneme hesabıyla doğrulayın. Sertifika, alan adının DNS'i sunucuyu gösterdikten sonra kurulabilir; müşteri alan adını henüz yönlendirmediyse sertifika da gelmez. Müşteriye teslim notunuzda bunu bir satırla açıklamak, "sitem güvensiz görünüyor" taleplerinin çoğunu önler.

4. E-posta gönderim sınırını bilin

Paylaşımlı altyapılarda hesap başına saatlik e-posta gönderim sınırı vardır. Bülten gönderecek bir müşteriyi baştan bu sınırdan haberdar edin; sınıra takılan iletiler gönderilemez ve müşteri bunu sizin arızanız sanar. Toplu gönderim gerekiyorsa ayrı bir gönderim servisi önerin.

5. Yedeğin sorumluluğunu yazın

Sizin ve müşterinin yedek konusunda neyi üstlendiğini satıştan önce yazılı hâle getirin. Bayi olarak sağlayıcının yedeğine güvenmek yerine müşteri hesaplarının kendi yedeğini düzenli almak ve bir hesabı geri yüklemeyi bir kez denemek, ilk veri kaybı talebinde size zaman kazandırır.

Bu iş modeli ne zaman yanlış olur?

Bayilik herkese uymaz. Dört durumda başka bir yol seçin:

• Tek müşteriniz büyükse. Trafiği ve kaynak ihtiyacı yüksek tek bir site için bayi paketi dar gelir; o siteyi kendi sunucusuna alın.
• Özel yazılım gerekiyorsa. Belirli bir kütüphane, kuyruk servisi ya da farklı bir veritabanı sürümü isteyen projeler paylaşımlı ortamda çalışmaz.
• Destek verecek zamanınız yoksa. Yanıtsız kalan bir destek talebi, barındırmadan kazandığınızdan fazlasını asıl işinizin itibarından götürür.
• Yalnız fiyatla rekabet edecekseniz. En ucuz olmak sürdürülebilir bir konum değildir; ayırt edici unsurunuz hız, yakınlık veya Türkçe destek olmalıdır.

Faturalama tarafını da ilk günden düzgün kurun: hizmet sözleşmesi, iade ve iptal koşulları, yenileme bildirimlerinin ne zaman gideceği ve vergi yükümlülükleriniz. Bunlar teknik değil idari kalemlerdir, ama ilk uyuşmazlıkta belirleyici olan tam da bunlardır.

Başlangıç için bayi hosting paketlerine göz atabilir, büyüdüğünüzde cloud sunucu tarafına taşınabilirsiniz. Taşıma sırasında kesinti yaşamamak için taşıma yazısındaki sırayı izleyin.

Sık sorulan sorular